Leerlingenvervoer moet weer over kinderen gaan

Voor veel gezinnen is leerlingenvervoer geen luxe, maar een noodzakelijke voorziening zodat kinderen onderwijs kunnen volgen. Toch gaat er in de praktijk nog te veel mis. Als ouder heb ik van dichtbij gezien wat de gevolgen zijn voor kinderen, ouders en scholen. Daarom zet ik mij al jaren in voor beter leerlingenvervoer in Achtkarspelen met één doel dat het weer draait om de kinderen.

Mijn inzet voor leerlingenvervoer

Mijn inzet voor beter leerlingenvervoer begon niet vanuit de politiek, maar vanuit mijn rol als ouder. Wanneer je kind afhankelijk is van leerlingenvervoer, merk je pas echt hoe belangrijk het is dat dit goed geregeld is. Voor veel gezinnen is het geen luxe, maar een noodzakelijke voorziening zodat kinderen onderwijs kunnen volgen.

In de praktijk zag en hoorde ik steeds vaker dat het niet goed ging. Soms was er ineens een andere chauffeur of veranderde de tijd plotseling. Voor kinderen die kwetsbaar zijn, bijvoorbeeld met epilepsie, ADHD, PDD-NOS, lichamelijke beperkingen of andere gedragsproblemen, is structuur en regelmaat ontzettend belangrijk. Een andere chauffeur of onverwachte verandering in de rit kan een hele dag ontregelen. Niet alleen het kind zelf raakt dan van slag, ook de rest van het gezin merkt de gevolgen. Daarnaast merken leerkrachten en begeleiders op school dat het kind niet goed in zijn vel zit, wat extra aandacht en energie van hen vraagt. Drukte en chaos in de bus maken het moeilijk voor kinderen om rustig en veilig op school te komen, en vergroten de stress voor kinderen, ouders en schoolpersoneel.

De start van Jobinder en de problemen

De problemen werden in onze regio vooral zichtbaar toen in 2018 het leerlingenvervoer werd overgenomen door Jobinder. Voor die tijd werkten lokale vervoerder Taxi Waaksma met een eigen centrale en vaste chauffeurs. De lijnen waren kort en als er iets speelde konden ouders snel contact krijgen. Met het nieuwe systeem kwamen er steeds meer schakels tussen ouders, planning en uitvoering, waardoor problemen moeilijker en trager werden opgelost.

In 2021 deed een extern bureau, Significant Synergy, onderzoek naar Jobinder, het bedrijf dat het leerlingenvervoer regelt. Op papier leek alles goed te gaan en het onderzoek werd onafhankelijk genoemd. Veel ouders herkenden zich daar echter niet in. Omdat het onderzoek in opdracht van Jobinder/Mobiliteitsbureau werd uitgevoerd, voelden veel ouders dat hun ervaringen onvoldoende werden meegewogen.

Ook regels binnen het systeem maken het soms ingewikkeld. Volgens de verordening leerlingenvervoer mag een kind een tweede adres hebben, bijvoorbeeld bij opa, oma of een logeeradres, zolang het gaat om vaste dagen en het binnen de route past. Vervoer naar een BSO, dagbesteding of therapieadres valt echter niet onder leerlingenvervoer. Dit betekent dat kinderen die naar een vaste opvangplek buiten schooltijd moeten, geen recht hebben op vervoer. Voor veel gezinnen en hulpverleners zou het juist een uitkomst zijn als ook deze plekken automatisch onder leerlingenvervoer vallen, zodat kinderen altijd veilig en rustig kunnen worden gebracht.

Door de jaren heen ben ik mij steeds meer gaan verdiepen in het leerlingenvervoer en heb ik meerdere keren ingesproken bij de gemeenteraad van Achtkarspelen. Tijdens deze momenten heb ik ervaringen van ouders en kinderen gedeeld en geprobeerd duidelijk te maken waar het in de praktijk misgaat. Tegelijkertijd dacht ik mee over mogelijke oplossingen.

Wat mij vaak raakte, was dat er na het inspreken geen terugkoppeling kwam. Je doet je verhaal, het kost veel energie en je vertelt wat er speelt bij ouders en kinderen, maar daarna blijft het stil. Als ouder kan dat frustrerend voelen. Je probeert iets duidelijk te maken omdat het om kinderen gaat, maar je weet niet of er ook echt iets met die signalen gebeurt.

Eind 2024: plannen voor grote bussen en centrale opstapplekken

Eind 2024 ontstonden plannen om grote bussen in te zetten voor leerlingenvervoer met centrale opstapplekken. Ouders werden hier niet in meegenomen, wat leidde tot veel onrust en tegenspraak. Niet omdat ouders tegen veranderingen zijn, maar omdat er opnieuw besluiten werden genomen zonder dat ouders en kinderen hierin mee werden betrokken. Juist bij leerlingenvervoer gaat het vaak om kwetsbare kinderen. Voor hen is structuur, duidelijkheid en een vertrouwde chauffeur belangrijk.

De gemeente heeft hierin een zorgplicht. Zij moet ervoor zorgen dat leerlingenvervoer veilig, passend en betrouwbaar is voor kinderen die hier afhankelijk van zijn. Wanneer communicatie ontbreekt en ouders niet worden meegenomen in beslissingen, komt die zorgplicht onder druk te staan.

De reacties van ouders en scholen zorgden er uiteindelijk voor dat het plan niet doorging en dat er opnieuw een onderzoek naar het leerlingenvervoer werd gestart.

Onderzoek, klankbordgroep en landelijke aandacht

In 2025 ben ik ook gekomen in de landelijk klankbordgroep leerlingenvervoer en ondertussen begon ik met de cursus Politiek Actief. Tijdens deze cursus kreeg ik meer inzicht in hoe besluitvorming werkt en welke mogelijkheden er zijn om je stem te laten horen. Het gaf mij het vertrouwen om mij nog sterker in te zetten voor onderwerpen die voor mij belangrijk zijn, zoals goed en betrouwbaar leerlingenvervoer.

In juli 2025 kwam de uitslag van het onderzoek naar leerlingenvervoer op de LIS. Het rapport bleef ongeveer een halfjaar op de plank liggen zonder dat er iets mee werd gedaan. Dat was voor mij uiteindelijk het moment om opnieuw in te spreken bij de gemeenteraad. Eigenlijk had ik gehoopt dat dat niet nodig zou zijn en dat de gemeente zelf met de signalen aan de slag zou gaan. Helaas gebeurde dat niet, en voelde ik mij genoodzaakt om de ervaringen van ouders en kinderen opnieuw onder de aandacht te brengen.

Het onderzoek bevestigde wat ik al die jaren heb gezegd. Veel van de problemen die ouders, kinderen, hulpverleners en scholen ervaren, komen ook naar voren in de bevindingen. Dat geeft enerzijds een fijn gevoel: eindelijk wordt erkend wat er speelt. Anderzijds geeft het een dubbel gevoel, want het laat zien dat het probleem al lang bestaat en nog steeds niet volledig is opgelost. Ook wordt in de aanbevelingen genoemd dat er strenger moet worden gekeken wie er nog recht heeft op leerlingenvervoer. Tegelijkertijd kan zelfstandigheid een valkuil zijn als dit straks in de verordening wordt opgenomen, moet het altijd op een zorgvuldige manier gebeuren zodat kwetsbare kinderen hier niet de dupe van worden.

Daarna zijn de signalen die ik verzameld had, samen met de ervaringen uit de landelijke klankbordgroep leerlingenvervoer, onder de aandacht gebracht in de Tweede Kamer. Vervolgens werd de motie van Sandra Beckerman aangenomen (12 februari 2026). In deze motie wordt erkend dat er al jaren grote problemen zijn met leerlingenvervoer, zoals te lange ritten, ongeschikte vervoersmiddelen en kinderen die niet worden opgehaald. De motie benadrukt dat leerlingenvervoer voor een grote groep kinderen, met name in het speciaal onderwijs, een essentiële voorwaarde is voor onderwijs.

Belangrijk is dat de motie ook benoemt dat veel problemen voortkomen uit commercieel aanbesteden van leerlingenvervoer. Er wordt de regering gevraagd samen met gemeenten een plan te maken om het vervoer te verbeteren, met verschillende opties, waaronder het stoppen met aanbestedingen.

Dit roept belangrijke vragen op voor onze gemeente. Als landelijk wordt erkend dat het huidige systeem niet goed werkt, moeten we ons dan niet afvragen of we op dezelfde manier door moeten gaan? In onze regio loopt ondertussen een nieuwe aanbesteding voor het leerlingenvervoer voor de periode 2027–2034. Kan de gemeente nog iets doen om dit bij te sturen? En kan er meer ruimte komen voor lokale vervoerders, kortere lijnen met ouders en scholen en betere kwaliteit voor kinderen?

Aanbesteding en lokale vervoerders

Achter de rug om, zonder inbreng van ouders, werd een nieuwe aanbesteding voor vervoerders aan de gang gebracht. Weer werden ouders en kinderen niet meegenomen. Ook werd het voor een lokaal bedrijf niet meer mogelijk om mee te doen.

Jobinder heeft het vervoer binnen de regio Noordoost-Friesland voorlopig gegund aan drie partijen Dorenbos Vervoer Management BV, Taxicentrale Raalte BV en Cosi-Tax. Dit is het resultaat van de Europese aanbesteding die Jobinder heeft uitgezet voor de periode 2027 – 2034.

Taxi Waaksma in Kootstertille niet in aanbesteding Jobinder

Taxi Waaksma heeft niet meegedaan met de aanbesteding van het Jobinder vervoer voor 1 januari 2027 zoals het in Achtkarspelen wordt uitgevoerd. De manier waarop het project ooit opgezet is, maakt dat het voor Waaksma onmogelijk is om het vervoer te organiseren en garant te staan voor de kwaliteit die zij willen leveren. Voor Waaksma is het van belang om het plannen van ritten, maar ook het contact naar de cliënten in eigen beheer te hebben. Alleen op deze manier kan efficiënter gereden worden, met logische opeenvolgende ritten wat voor de chauffeurs en gebruikers prettiger is.

Daarnaast, door het contact met de cliënten zelf te beheren, is het sneller en beter te schakelen in het geval er maatwerk nodig is. In de aanbesteding is ervoor gekozen, ondanks herhaaldelijk advies op basis van ervaringen, dit deel buiten de lokale bedrijven te houden en in eigen beheer van de Jobinder organisatie te organiseren. Wat er dan overblijft, is het aanleveren van een bedrijfswagenpark met chauffeurs, zonder dat ze zelf zeggenschap hebben.

Verder moet het wagenpark voldoen aan de nieuwste wettelijke eisen om zoveel mogelijk elektrisch vervoer aan te bieden. Een grote investering, zonder dat de prijs van de rit omhoog mag. Het besluit om niet deel te nemen en daarmee een signaal af te geven heeft wel als gevolg dat er arbeidsplaatsen gaan verdwijnen. Er komt dus een onzekere periode aan voor onder anderen ouders en kinderen die afhankelijk zijn van dit speciale vervoer.

Mijn visie voor de toekomst

Voor Achtkarspelen betekent dit dat de gemeente een actieve rol moet spelen. Alleen als de gemeente meewerkt, kunnen lokale bedrijven zoals Taxi Waaksma weer een kans krijgen om de regie te voeren over hun centrale en chauffeurs. Dit zou zorgen voor:

• Kortere lijnen met ouders en scholen
• Meer rust en structuur voor kwetsbare kinderen
• Betere communicatie en snellere oplossingen bij problemen
• Minder schakels, wat ook kosten kan besparen

Daarnaast moet er kritisch gekeken worden naar de verordening leerlingenvervoer, bijvoorbeeld naar regels over het tweede adres van een kind. Zo kan ervoor gezorgd worden dat kinderen naar vaste logeeradressen, BSO of therapie kunnen worden vervoerd wanneer dat nodig is, en dat dit past bij hun dagelijkse structuur en veiligheid.

Zo kan het leerlingenvervoer menselijker, veiliger en betrouwbaarder worden, met voordelen voor kinderen, ouders en scholen.

Voor de toekomst hoop ik dat leerlingenvervoer in Achtkarspelen eenvoudiger en menselijker wordt georganiseerd:

• Minder schakels tussen ouders, planning en uitvoering, zodat problemen sneller opgelost worden
• Vaste chauffeurs, rustige en veilige ritten, zonder stress voor kinderen
• Lokale bedrijven krijgen de regie over de centrale en hun chauffeurs, met een backup-vervoerder voor uitval
• Minder schakels betekent ook lagere kosten en betere communicatie
• Verordening wordt waar nodig aangepast om regels zoals het tweede adres duidelijker en rechtvaardiger te maken

Voor mij gaat het uiteindelijk niet om regels, bedrijven of contracten. Het gaat om kinderen. Kinderen die zonder angst, stress of chaos naar school moeten kunnen gaan. Met duidelijke communicatie, een rustige rit en bij voorkeur een vaste chauffeur.

Goed leerlingenvervoer is geen luxe. Het is een basisvoorwaarde zodat ieder kind veilig en rustig onderwijs kan volgen. Daar blijf ik mij voor inzetten.

Uiteindelijk gaat het niet om systemen, aanbestedingen of contracten. Het gaat om kinderen. Kinderen die elke dag veilig, rustig en zonder stress naar school moeten kunnen. Daar moet het leerlingenvervoer weer om gaan.

Anneke Kanninga-Alma

BBB Achtkarspelen